Geometrik Şekiller Test Çöz, Soruları ve Cevapları 9. Sınıf

📐 9. Sınıf Matematik Dersi 3. Tema: Geometrik Şekiller

Geometri, etrafımızı saran dünyayı anlamamızı sağlayan, hayatın ta kendisidir. Mimarideki binalardan, sanattaki desenlere kadar her yerde geometrik şekillerle iç içeyiz. Bu tema, bu şekillerin temel özelliklerini, birbirleriyle olan ilişkilerini ve çevremizdeki somut karşılıklarını keşfetmemizi sağlayacak. Geometrik şekilleri tanımak, problem çözme yeteneğimizi geliştirmenin yanı sıra uzamsal düşünme becerimizi de güçlendirecektir.

🔷 Temel Geometrik Kavramlar

Geometrinin alfabesini oluşturan bu kavramları iyi anlamak çok önemlidir.

• 📍 Nokta: Boyutu yoktur. Sadece bir konumu belirtir. Kalemin kağıtta bıraktığı iz gibi düşünülebilir. "A noktası" şeklinde isimlendirilir.
• ➡️ Doğru: İki yönde de sınırsız bir şekilde uzayan noktalar kümesidir. İki noktadan yalnızca bir doğru geçer.
• ✂️ Doğru Parçası: Bir doğrunun iki ucu sınırlı parçasıdır. [AB] şeklinde gösterilir.
• 📏 Işın: Bir ucu sınırlı, diğer ucu sınırsız olan doğru parçasıdır. [AB şeklinde gösterilir.

💡 Örnek: Masanın kenarı bir doğru parçasına, lazer pointer'ın çıkardığı ışık ise bir ışına örnektir.

📐 Açılar

Başlangıç noktaları aynı olan iki ışının oluşturduğu şekle açı denir.

• 🟢 Dar Açı: Ölçüsü $0^\circ$ ile $90^\circ$ arasında olan açıdır.
• 🔺 Dik Açı: Ölçüsü tam $90^\circ$ olan açıdır.
• 🟡 Geniş Açı: Ölçüsü $90^\circ$ ile $180^\circ$ arasında olan açıdır.
• 📏 Doğru Açı: Ölçüsü tam $180^\circ$ olan açıdır (düz bir çizgi).
• 🔄 Tümler Açı: Ölçüleri toplamı $90^\circ$ olan iki açı.
• ⚡ Bütünler Açı: Ölçüleri toplamı $180^\circ$ olan iki açı.

💡 Örnek: Bir duvar saatinin 15:00'ı göstermesi durumunda, akrep ile yelkovan arasında bir dik açı oluşur. 45° lik bir açının tümleri $90 - 45 = 45^\circ$'dir.

⬜ Çokgenler

Düzlemde, birbirine eşit uzunlukta olması şart olmayan en az üç doğru parçasının birleşmesiyle oluşan kapalı şekillere çokgen denir.

• 🔺 Üçgen: 3 kenarı ve 3 açısı vardır.
  • Kenarlarına Göre: Eşkenar, İkizkenar, Çeşitkenar
  • Açılarına Göre: Dar Açılı, Dik Açılı, Geniş Açılı
• ⬛ Dörtgen: 4 kenarı ve 4 açısı vardır.
  • 📦 Kare: Tüm kenarları ve açıları ($90^\circ$) eşittir.
  • 📏 Dikdörtgen: Karşılıklı kenarları eşit, tüm açıları $90^\circ$'dir.
  • 🔷 Paralelkenar: Karşılıklı kenarları paralel ve eşittir.
  • 💎 Eşkenar Dörtgen: Tüm kenarları eşit olan paralelkenardır.
  • 🪜 Yamuk: Yalnızca iki kenarı birbirine paraleldir.
• ⭕ Çember: Sabit bir noktadan (merkez) eşit uzaklıktaki noktaların oluşturduğu kapalı eğridir.
  • Yarıçap (r): Merkez ile çember üzerindeki herhangi bir nokta arasındaki uzaklık.
  • Çap (2r): Merkezden geçen ve uç noktaları çember üzerinde olan doğru parçası.

💡 Örnek: Bir dur yol işaret levhası eşkenar üçgene, bir futbol sahasının orta yuvarlağı ise bir çembere örnektir. Bir zarın yüzeyi bir karedir.

🧊 Üç Boyutlu (3B) Cisimler

En, boy ve yükseklik (derinlik) olmak üzere üç boyutu olan cisimlerdir.

• 📦 Küp: Tüm yüzleri kare olan kapalı şekildir.
• 🧱 Dikdörtgenler Prizması: Tüm yüzleri dikdörtgensel bölge olan kapalı şekildir.
• 🔺 Piramit: Tabanı çokgensel bölge, yan yüzleri üçgensel bölge olan kapalı şekildir.
• 🥫 Silindir: Tabanları eş ve paralel iki daireden oluşan kapalı şekildir.
• ⚽ Küre: Merkezden eşit uzaklıktaki noktaların oluşturduğu kapalı şekildir.

💡 Örnek: Bir kibrit kutusu bir dikdörtgenler prizmasıdır. Bir tenis topu bir küredir. Mısır piramitleri isminin hakkını veren kare piramit örnekleridir.